BÀI 12. CHUỖI KÝ TỰ TRONG C++
Lập trình cấu trúc C++ · Mảng ký tự
Mở đầu
Ở bài trước ta đã học mảng 1 chiều int a[5];. Nếu muốn lưu tên học sinh, ví dụ Nguyen Van An, ta không thể dùng int. Ta cần một mảng ký tự (char), gọi là chuỗi.
1. Chuỗi là gì?
Chuỗi là một dãy các ký tự đặt liên tiếp nhau trong mảng và kết thúc bằng ký tự đặc biệt '\0' để máy biết chuỗi dừng ở đâu.
Ví dụ: char name[] = "ThinkCode"; được lưu như sau:
| T | h | i | n | k | C | o | d | e | \0 |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
"ThinkCode" có 9 ký tự nhưng chiếm 10 ô nhớ (thêm ô cho '\0').'A' (nháy đơn) là một ký tự; "A" (nháy kép) là một chuỗi.2. Khai báo chuỗi
char s[] = "Hello"; // Cách 1: gán sẵn, máy tự tính độ dài (6 ô)
char s[50]; // Cách 2: khai báo độ dài, chứa tối đa 49 ký tự
char s[5] = "Hello"; là sai vì "Hello" cần 6 ô (5 ký tự + '\0'). Hãy luôn khai báo dư độ dài.3. Nhập – xuất chuỗi
char name[50];
cout << "Nhap ten: ";
cin.getline(name, 50);
cout << "Ten vua nhap: " << name;
| Lệnh | Kết quả |
|---|---|
cout << s; | Xuất chuỗi |
cin >> s; | Nhập chuỗi không có khoảng trắng (dừng ở dấu cách) |
cin.getline(s, 50); | Nhập cả dòng, có khoảng trắng (nên dùng) |
getline có lệnh cin >> n; thì thêm cin.ignore(); ngay trước getline, nếu không chương trình sẽ bỏ qua việc nhập chuỗi.4. Các hàm xử lý chuỗi
Khai báo thư viện: #include <cstring>
| Hàm | Chức năng | Ví dụ |
|---|---|---|
strlen(s) | Độ dài chuỗi (không tính '\0') | strlen("Hello") → 5 |
strcpy(a, b) | Sao chép b vào a | strcpy(a, "Hi"); |
strcmp(a, b) | So sánh. Giống nhau trả về 0 | strcmp("abc","abc") → 0 |
strcat(a, b) | Nối b vào cuối a | strcat(a, "!"); |
if (strcmp(s1, s2) == 0)
cout << "Hai chuoi giong nhau";
a = b; để gán chuỗi (dùng strcpy) và a == b để so sánh chuỗi (dùng strcmp).Hàm hỗ trợ ký tự
Khai báo thư viện: #include <cctype>
| Hàm | Ý nghĩa |
|---|---|
isalpha(c) | Kiểm tra c có phải chữ cái |
isdigit(c) | Kiểm tra c có phải chữ số |
toupper(c) / tolower(c) | Đổi sang chữ hoa / chữ thường |
5. Duyệt chuỗi bằng vòng lặp
for (int i = 0; i < strlen(s); i++) {
cout << s[i] << " ";
}
Hoặc dừng khi gặp '\0' (không cần biết độ dài, chạy nhanh hơn):
for (int i = 0; s[i] != '\0'; i++) {
cout << s[i] << " ";
}
6. Bài toán minh họa
Bài 1: Đếm số ký tự trong chuỗi
int dem = 0;
for (int i = 0; s[i] != '\0'; i++) {
dem++;
}
cout << dem;
Bài 2: Đếm số chữ cái
int dem = 0;
for (int i = 0; s[i] != '\0'; i++) {
if (isalpha(s[i]))
dem++;
}
Bài 3: Kiểm tra chuỗi đối xứng
So sánh ký tự đầu với ký tự cuối, rồi tiến dần vào giữa. Chỉ cần so sánh len / 2 cặp.
bool laDoiXung(char s[]) {
int len = strlen(s);
for (int i = 0; i < len / 2; i++)
if (s[i] != s[len - 1 - i])
return false;
return true;
}
Bài 4: Nối họ và tên
char ho[50], ten[50], hoTen[120];
cin.getline(ho, 50);
cin.getline(ten, 50);
strcpy(hoTen, ho); // chép họ
strcat(hoTen, " "); // thêm dấu cách
strcat(hoTen, ten); // nối tên
cout << hoTen;
7. So sánh char[] và string
char[] | string | |
|---|---|---|
| Độ dài | Phải tự khai báo | Tự động |
| Gán / so sánh / nối | strcpy, strcmp, strcat | =, ==, + |
| Nhập cả dòng | cin.getline(s, 50) | getline(cin, s) |
| Phù hợp | Học nền tảng, thi | Thực tế |
#include <string>
string ho = "Nguyen", ten = "An";
string hoTen = ho + " " + ten;
cout << hoTen << " " << hoTen.length();
8. Lỗi hay gặp
| Lỗi | Nguyên nhân |
|---|---|
| Chuỗi bị cắt | Dùng cin >> s khi chuỗi có khoảng trắng |
| Lỗi bộ nhớ | Khai báo thiếu kích thước |
| Sai kết quả | Quên '\0' |
9. Kiểm tra nhanh
Tự trả lời rồi bấm vào từng câu để xem đáp án.
Câu 1. Chuỗi "C++" chiếm bao nhiêu ô nhớ?
4 ô: 3 ký tự và '\0'.
Câu 2. strlen("Hi An") bằng bao nhiêu?
5 (dấu cách cũng được tính).
Câu 3. Muốn nhập "Tran Van B" vào biến s thì dùng lệnh nào?
cin.getline(s, 50);
Câu 4. strcmp("abc", "abd") trả về số âm, dương hay 0?
Số âm, vì 'c' nhỏ hơn 'd'.
Câu 5. Đoạn char s[3] = "abc"; sai ở đâu?
Thiếu 1 ô cho '\0' (cần ít nhất 4 ô).
10. Bài tập luyện tập
- Nhập chuỗi, in độ dài chuỗi.
- Đếm số chữ cái, chữ số trong chuỗi.
- Kiểm tra chuỗi đối xứng.
- Nối họ và tên thành chuỗi hoàn chỉnh.
- Đảo ngược chuỗi.
- Đếm số nguyên âm trong chuỗi.
- Viết hoa chữ cái đầu của mỗi từ.
Gợi ý bài 5: đổi chỗ s[i] và s[len - 1 - i], tương tự bài kiểm tra đối xứng. Gợi ý bài 7: ký tự đầu của từ là ký tự ở vị trí 0 hoặc đứng sau dấu cách.
Em viết bài làm vào vở hoặc nộp file .cpp cho giáo viên.